ABD-İran Mutabakatı Sonrası Hürmüz Boğazı Yakınlarında Kargo Gemisine Saldırı Düzenlendi
İngiltere Deniz Ticaret Örgütü (UKMTO), Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ile İran arasında varılan ve bölgedeki gerilimi düşürmeyi amaçlayan mutabakatın ardından, Hürmüz Boğazı yakınlarında bir kargo gemisinin saldırıya uğradığını bildirdi. Umman Denizi’nde gerçekleşen olayda, Singapur bayraklı “Ever Lovely” adlı konteyner gemisinin hedef alındığı açıklandı.
Edinilen bilgilere göre, saldırı Umman’ın Dahit Limanı’nın yaklaşık 7,5 deniz mili (14 kilometre) güneydoğusunda meydana geldi. Seyir halindeki kargo gemisine, sancak tarafından kaynağı henüz belirlenemeyen bir merminin veya insansız hava aracının (İHA) isabet ettiği kaydedildi. UKMTO tarafından yapılan ilk teknik inceleme raporlarına göre, saldırı sonucunda geminin köprü üstü kısmında fiziksel hasar meydana geldi. Ancak olayda gemi mürettebatından ölen ya da yaralanan olmadığı, gemide herhangi bir çevre kirliliğine veya sızıntıya yol açacak durumun yaşanmadığı resmi makamlarca teyit edildi. Tayvan merkezli Evergreen firmasına ait olan ve Singapur bayrağı taşıyan “Ever Lovely” isimli gemi, aldığı hasara rağmen boğazdaki rotasında yolculuğuna devam etti.
Söz konusu askeri hareketlilik, ABD ile İran arasında Pakistan’ın arabuluculuğunda yürütülen müzakerelerin ardından 14 Haziran’da imzalanan ve “İslamabad Mutabakatı” olarak adlandırılan 14 maddelik anlaşmanın hemen sonrasına denk gelmesi açısından önem taşıyor. Savaşın durdurulmasını, deniz ablukalarının kaldırılmasını ve Hürmüz Boğazı’nın uluslararası deniz ticaretine açık tutulmasını öngören bu diplomatik mutabakatın ardından bölgede ilk kez bir ticari gemiye yönelik saldırı kayıtlara geçmiş oldu. ABD medyasında yer alan haberlerde, Amerikalı askeri yetkililerin saldırıdan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu sorumlu tuttuğu yönünde iddialar paylaşıldı.
Saldırının gerçekleştiği gün, İran tarafından Hürmüz Boğazı’nın geçişlerini kontrol etmek amacıyla oluşturulan Basra Körfezi Hürmüz Boğazı Kurumu (PGSA) tarafından bir açıklama yayımlandı. Kurum, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı duyuruda, Tahran yönetimi tarafından belirlenen resmi ve izinli rotaların dışına çıkan ticari gemilere güvenli geçiş garantisi verilmeyeceğini ilan etti. Yapılan açıklamada, yetkisiz rotaların kullanılması durumunda doğabilecek tüm hukuki ve askeri sonuçlardan doğrudan gemi sahiplerinin, işletmecilerinin ve gemi kaptanlarının sorumlu olacağı vurgulandı.
Yaşanan bu gelişme üzerine, Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde faaliyet gösteren Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), bölgede yürüttüğü geniş kapsamlı tahliye operasyonunu geçici olarak askıya aldığını duyurdu. ABD ve İsrail ile İran arasında şubat ayından bu yana yaşanan askeri çatışmalar ve deniz ablukaları nedeniyle Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi’nde yaklaşık 600 ticari gemi ile 11 binden fazla denizci mahsur kalmıştı. İslamabad Mutabakatı’nın ardından IMO, salı günü itibarıyla bu gemilerin emniyetli bir şekilde bölgeden tahliye edilmesi amacıyla İran ve Umman başta olmak üzere kıyı devletlerinin iş birliğiyle güvenli koridorlar üzerinden bir operasyon başlatmıştı.
IMO Genel Sekreteri Arsenio Dominguez, konuya ilişkin yaptığı resmi açıklamada, saldırıya uğraan Singapur bayraklı geminin örgütün yürüttüğü tahliye çerçevesi ve planı kapsamında hareket etmediğini belirtti. Buna rağmen Dominguez, bölgedeki güvenlik garantilerinin eksiksiz şekilde devam ettiğinden ve tahliye listesindeki diğer gemilerin can güvenliğinden emin olmak adına operasyonun yürütülmesini rekonfirme (yeniden teyit) etmek üzere tahliye planını geçici olarak durdurduklarını ifade etti. Bölgedeki askeri ve sivil otoriteler olayla ilgili geniş çaplı soruşturma başlatırken, ticari gemilere Hürmüz Boğazı ve Umman Körfezi geçişlerinde azami dikkat göstermeleri ve şüpheli durumları ivedilikle uluslararası deniz güvenliği merkezlerine bildirmeleri çağrısı yapıldı.
Hürmüz Boğazı, Umman Denizi, UKMTO, Deniz Ticareti, İslamabad Mutabakatı
